„Egzamin SEP” to potoczna nazwa egzaminu kwalifikacyjnego, który zdaje się przed komisją kwalifikacyjną powołaną przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Po jego zaliczeniu otrzymuje się świadectwo kwalifikacyjne uprawniające do eksploatacji (E) lub dozoru (D) urządzeń, instalacji i sieci – elektroenergetycznych (grupa G1), cieplnych (G2) albo gazowych (G3). Wyjaśniamy, jak ten egzamin wygląda w praktyce i jak się do niego przygotować.
Forma egzaminu – ustna, przed trzyosobową komisją
Egzamin kwalifikacyjny ma formę ustną. Zdający odpowiada przed zespołem egzaminacyjnym złożonym z co najmniej trzech członków komisji na pytania z zakresu, o który wnioskował. Nie ma testu pisemnego ani zadań praktycznych przy urządzeniach. Egzamin trwa zwykle kilkanaście do dwudziestu kilku minut, a wynik poznaje się od razu.
W ODK-SIMP komisja kwalifikacyjna działa na miejscu, dlatego szkolenie przygotowujące i egzamin odbywają się w jednym miejscu, bez dodatkowych dojazdów. Egzamin zdajesz w ciągu 14 dni od zgłoszenia.
O co pyta komisja
Pytania wynikają z zakresu wskazanego we wniosku. Dla najpopularniejszej grupy G1 (elektryka) są to zazwyczaj:
- przepisy – ustawa Prawo energetyczne, rozporządzenie w sprawie kwalifikacji, zasady organizacji prac przy urządzeniach elektroenergetycznych, polecenia pisemne,
- ochrona przeciwporażeniowa – rodzaje ochrony, działanie wyłączników różnicowoprądowych, uziemienia, napięcia bezpieczne,
- budowa i eksploatacja urządzeń – rozdzielnice, zabezpieczenia, dobór przewodów, oznaczenia, przeglądy,
- prace kontrolno-pomiarowe – jeśli wnioskujesz o ten zakres: pomiary rezystancji izolacji, impedancji pętli zwarcia, skuteczności ochrony,
- BHP i postępowanie w razie wypadku – uwolnienie porażonego spod napięcia, pierwsza pomoc, ochrona przeciwpożarowa.
Dla zakresu D (dozór) dochodzą pytania o organizację pracy, nadzór nad osobami z uprawnieniami E, dokumentację i odpowiedzialność. W grupach G2 i G3 pytania dotyczą odpowiednio urządzeń cieplnych (kotły, sieci ciepłownicze, sprężarki, wentylacja i klimatyzacja powyżej 50 kW) oraz gazowych (instalacje, sieci, urządzenia gazowe, stacje redukcyjne).
Jakie dokumenty trzeba złożyć
Do egzaminu przystępuje się na podstawie wniosku o sprawdzenie kwalifikacji, do którego dołącza się potwierdzenie opłaty egzaminacyjnej oraz – od 2022 roku – dokument potwierdzający wiedzę lub doświadczenie. Może to być dyplom lub świadectwo potwierdzające tytuł zawodowy, świadectwo czeladnicze albo mistrzowskie, zaświadczenie od pracodawcy o stażu pracy przy urządzeniach lub zaświadczenie o ukończeniu szkolenia. Osoby bez wykształcenia kierunkowego korzystają zwykle z tej ostatniej możliwości – zaświadczenie wystawiamy po naszym kursie.
Ile kosztuje egzamin SEP
Opłata egzaminacyjna jest określona ustawowo i wynosi 10% minimalnego wynagrodzenia za pracę – osobno za każdy zakres (E lub D) i każdą grupę (G1, G2, G3). Zmienia się więc co roku wraz z płacą minimalną; aktualną kwotę podajemy w cenniku. Szkolenie przygotowujące jest płatne osobno i w porównaniu z opłatą egzaminacyjną stanowi niewielki koszt.
Jak długo ważne są uprawnienia i co z odnowieniem
Świadectwo kwalifikacyjne jest ważne 5 lat od daty egzaminu. Nie ma procedury przedłużenia bez egzaminu – przed upływem terminu trzeba ponownie przystąpić do egzaminu w potrzebnym zakresie. Warto zaplanować to z wyprzedzeniem, bo pracodawca nie może dopuścić do pracy przy urządzeniach osoby z nieważnymi uprawnieniami, a przerwa w uprawnieniach bywa problemem przy odbiorach i w przetargach.
Czy egzamin jest trudny
Dla osób, które na co dzień pracują przy instalacjach, egzamin jest głównie sprawdzeniem znajomości przepisów i zasad bezpieczeństwa – praktyka zwykle nie stanowi problemu. Trudniej mają osoby zaczynające w zawodzie, dla których pojęcia takie jak polecenie pisemne, strefa prac czy impedancja pętli zwarcia są nowe. Dlatego zalecamy udział w szkoleniu przygotowującym: porządkuje ono wiedzę dokładnie pod kątem pytań komisji, a jeden dzień zajęć wystarcza, żeby podejść do egzaminu spokojnie. Jeśli egzamin się nie powiedzie, można podejść ponownie w kolejnym terminie – opłatę wnosi się za każde podejście.
Jak przygotować się w tydzień
- Zapoznaj się z wnioskiem i świadomie wybierz zakres – nie wnioskuj o punkty, których nie potrzebujesz, bo o każdy komisja może zapytać.
- Powtórz ochronę przeciwporażeniową i działanie wyłączników różnicowoprądowych – to pytania, które padają niemal na każdym egzaminie G1.
- Przeczytaj jeszcze raz zasady organizacji prac: kto wydaje polecenie, kto je dopuszcza, kto nadzoruje.
- Naucz się mówić o tym, co robisz na co dzień, językiem przepisów – komisja ocenia odpowiedź ustną.
- Przyjdź na szkolenie przygotowujące i zadawaj pytania – wykładowcy to często członkowie komisji.
W ODK-SIMP w Bydgoszczy prowadzimy kursy i egzaminy SEP w grupach G1, G2 i G3 oraz osobne szkolenie na uprawnienia elektryczne do 1 kV. Terminy najbliższych egzaminów znajdziesz w kalendarzu szkoleń. Pracujesz lub planujesz pracę za granicą? Przeczytaj też nasz wpis o tym, czy polskie uprawnienia SEP są uznawane w Unii Europejskiej.